Tổng quan về Dân chủ
Khi tiến tới cộng sản chủ nghĩa,
nền dân chủ sẽ “tự tiêu vong”?
Dân chủ “tự tiêu vong” có phải là sự mất dân chủ, hay là sự phát triển đến một hình thức cao hơn?
Có người cho rằng như vậy nghĩa là con người sẽ mất tự do, sống trong một chế độ độc tài toàn trị. Sự thật là gì?
Khái niệm
Nguồn gốc & Bản chất cốt lõi
Dân chủ không chỉ là một khái niệm chính trị — nó là nền tảng của mọi xã hội văn minh, được nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau qua hàng nghìn năm lịch sử.
Nghĩa gốc
Tiếng Hy Lạp cổ đạiXuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ đại, dân chủ (Demos Kratos) có nghĩa là "quyền lực của nhân dân" hay "quyền lực thuộc về nhân dân".
Quan điểm Mác - Lênin
Hình thức tổ chức nhà nướcVề chính trị, dân chủ là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp thống trị, một kiểu nhà nước mà ở đó các quyền cơ bản của con người được pháp luật hóa. Lênin khẳng định dân chủ là "sự thống trị của đa số".
Tư tưởng Hồ Chí Minh
Giá trị nhân loại"Dân là chủ" và "Dân làm chủ". Trong chế độ ta, nhân dân là chủ, còn Chính phủ là "đầy tớ trung thành của nhân dân".
Tiến trình lịch sử
Những nấc thang lịch sử của Dân chủ
Cộng sản nguyên thủy
Chưa có nền dân chủ chính thức.
Xã hội chưa có giai cấp, chưa có nhà nước, và do đó chưa xuất hiện bất kỳ hình thức dân chủ nào.
Chiếm hữu nô lệ
Nền dân chủ chủ nô — đầu tiên trong lịch sử.
Xuất hiện nền dân chủ chủ nô, nền dân chủ đầu tiên trong lịch sử, nhưng chỉ phục vụ cho giai cấp chủ nô.
Phong kiến
Nền quân chủ chuyên chế — không có dân chủ.
Không có nền dân chủ, thay vào đó là nền quân chủ chuyên chế, quyền lực tập trung trong tay vua chúa và quý tộc.
Tư bản chủ nghĩa
Nền dân chủ tư sản ra đời.
Nền dân chủ tư sản ra đời, mở rộng quyền chính trị cho nhiều tầng lớp hơn, nhưng bản chất vẫn phục vụ giai cấp tư sản.
Xã hội chủ nghĩa
Nền dân chủ vô sản (XHCN) — cao hơn về chất.
Nền dân chủ vô sản (XHCN) ra đời, là nền dân chủ cao hơn về chất. Phôi thai từ Công xã Pari (1871) và xác lập sau Cách mạng tháng Mười Nga (1917).
Bản chất Dân chủ XHCN
3 Phương diện Bản chất
Dân chủ XHCN là nền dân chủ mà mọi quyền lực thuộc về nhân dân, được thực hiện thông qua Nhà nước pháp quyền XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
Bản chất Chính trị
Mang bản chất của giai cấp công nhân, có tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc. Thực hiện cơ chế nhất nguyên chính trị, do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Nhân dân là chủ thể quyền lực nhà nước, tham gia vào quản lý nhà nước.
Bản chất Kinh tế
Dựa trên chế độ sở hữu xã hội (công hữu) về các tư liệu sản xuất chủ yếu. Nhân dân là chủ thể phát triển lực lượng sản xuất và là người thụ hưởng lợi ích kinh tế.
Bản chất Tư tưởng - Văn hóa - Xã hội
Lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm hệ tư tưởng chủ đạo. Thực hiện giải phóng con người triệt để, phát triển toàn diện cá nhân và thực hiện quyền tự do, bình đẳng.
Giải mã nghịch lý
Tại sao lại “Tự tiêu vong”?
ĐÂY KHÔNG PHẢI
LÀ ĐỘC TÀI!
Độc tài là sự cai trị bằng bạo lực của một bộ máy nhà nước.
Khi tiến lên Cộng sản chủ nghĩa, sự “tiêu vong” của dân chủ thực chất là sự tiêu vong của bộ máy cưỡng chế chính trị.
Lúc này, pháp luật ép buộc được thay thế hoàn toàn bằng thói quen tự quản lý xã hội và đạo đức tự giác của con người.
“Đó không phải là sự mất tự do, mà là sự thăng hoa của tự do tuyệt đối.”
Kết luận
Thực tiễn Việt Nam & Trách nhiệm của chúng ta
Mối quan hệ biện chứng
Dân chủ XHCN là cơ sở để xây dựng nhà nước; ngược lại, nhà nước là công cụ để thực thi quyền làm chủ của nhân dân.
Định hướng tại Việt Nam
Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường pháp chế và phòng, chống tham nhũng.
Công dân có trách nhiệm tích cực trong việc xây dựng và bảo vệ chế độ dân chủ.
Vậy trách nhiệm của bạn trong kỷ nguyên hiện nay là gì?
Bài trình bày môn MLN131 — Chủ nghĩa xã hội khoa học